Chủ động phương án “4 tại chỗ” ứng phó thiên tai khó lường ở các tỉnh miền núi phía Bắc
Ngày: 16/07/2020

Mưa lũ, sạt lở đất và động đất là những thách thức mà các tỉnh miền núi phía Bắc đã và đang phải đối mặt trong những tháng cuối năm nay. Ngoài những yếu tố khách quan về tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu còn có những yếu tố chủ quan làm gia tăng nguy cơ khó lường kèm theo thiệt hại về người và tài sản khi thiên tai xảy ra.  

Với khoảng 10 triệu 600 nghìn người thuộc 30 dân tộc anh em sinh sống, sản xuất của người dân ở các tỉnh miền núi phía Bắc chủ yếu dựa vào lâm nghiệp, chăn nuôi, trồng trọt trên địa hình, núi cao, độ dốc lớn, bị chia cắt, địa chất phức tạp, nhiều sông, suối… Vào mùa mưa khu vực này tập trung hơn 80% lượng mưa; vì vậy thường xuyên xảy ra băng giá, rét đậm, rét hại, lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt, mưa đá, dông lốc, sét, động đất, ảnh hưởng lớn đến đời sống, sản xuất của nhân dân.

Bên cạnh đó, nhiều hồ chứa thủy lợi, thủy điện, khu khai thác khoáng sản, đường giao thông,... được xây dựng để phát triển kinh tế - xã hội và phát huy tiềm năng, lợi thế của vùng, song cũng đã và đang gia tăng rủi ro thiên tai, nhất là lũ quét, sạt lở đất; gây thiệt hại rất lớn về người và tài sản.

Trong 6 tháng đầu năm nay, cả nước ghi nhận 92 trận dông, lốc, mưa đá, mưa lớn, trong đó 8 đợt trên diện rộng. Đặc biệt mưa đá ngay trong đêm giao thừa và sáng ngày 1 Tết Nguyên đán – đây là hiện tượng thời tiết dị thường rất hiếm gặp; 2 trận lũ quét, sạt lở đất; 12 trận động đất. Trong đó là trận động đất vào trưa ngày 16 tháng 6 với độ lớn 4,9 độ rích te - rủi ro thiên tai cấp độ 4 tại huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu.

Ông Đặng Văn Châu, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lai Châu cho rằng, kỹ năng phòng chống thiên tai của cộng đồng còn hạn chế, cơ sở hạ tầng còn thiếu gắn kết, nhiều công trình thủy lợi, thủy điện xuống cấp, thiếu các thiết bị chuyên dùng để nắm bắt tình hình là những thách thức trong ứng phó thiên tai của các địa phương khu vực miền núi phía Bắc hiện nay; trong đó nhất là kinh phí vật chất và các trang thiết tiện đảm bảo cho hoạt động “4 tại chỗ” để khi có tình huống xấu xảy ra có thể ứng xử tốt nhất.                                                    

Ông Quàng Văn Việt, Phó Chánh Văn phòng Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Lào Cai cho biết, đến nay tỉnh Lào Cai đã thiết lập được 52 trạm quan trắc, cảnh báo và dự báo thời tiết, thiên tai. Việc tăng cường đầu tư các hệ thống quan trắc, cảnh báo bước đầu đã phát huy hiệu quả và phục vụ tốt trong quá trình ra quyết định trong ứng phó thiên tai.

Tuy nhiên, trước diễn biến của thời tiết hết sức phức tạp, khó lường để làm tốt công tác phòng ngừa, việc xác định yếu tố dự báo, cảnh báo thời tiết thiên tai đặc biệt quan trọng, nhất là phải thông tin và trang bị kiến thức ứng phó thiên tai đầy đủ cho người dân ở những vùng có nguy cơ cao. Quan trọng nhất là trước, trong và sau thiên tai người ta phải làm gì. Cụ thể là người chồng làm gì, người vợ làm gì. Khi sơ tán thì đi đâu, chạy hướng nào. Nhà mình ngập thì chạy sang nhà nào; sạt lở thì chạy lên chỗ nào an toàn. Đó là việc người dân người ta cần và phải được tuyên truyền cho người dân.

Khẳng định tại hội nghị phòng chống thiên tai năm 2020 ở khu vực miền núi phía Bắc, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường – Phó Trưởng ban Thường trực Ban chỉ đạo Trung ương về Phòng chống thiên tai nêu rõ, “Thách thức một lần, quyết tâm nhiều lần” bởi trong phòng chống thiên tai khu vực miền núi phía Bắc thách thức là rất lớn vì ngoài yếu tố khách quan về tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu diễn biến khó lường còn có cả yếu tố chủ quan do con người tạo ra trong phát triển kinh tế - xã hội làm gia tăng thiệt hại do thiên tai gây ra.

Liên hệ với những loại hình thiên tai tương tự như vùng miền núi phía Bắc diễn ra cực đoan, khó lường đã và đang diễn ra ở nhiều quốc gia trên thế giới, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường đề nghị, các địa phương phải nêu cao tinh thần “thách thức một, quyết tâm nhiều lần” để ứng phó, giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.

“Chúng ta luôn luôn phải nêu cao phương châm chủ động phòng ngừa, chủ động thích ứng, chủ động khắc phục trên cơ sở phương châm “4 tại chỗ” kể cả 3 khu vực phải vào cuộc. Một là khu vực Nhà nước, cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương. Thứ hai là khu vực các thành phần kinh tế. Thứ ba là khu vực toàn dân. Đặc biệt nêu cao tinh thần cảnh giác, chủ yếu từ cơ sở. Với phương châm phòng ngừa là chính, “4 tại chỗ” là chính, với phương châm người dân làm là chính từ đó đồng bộ các nhóm giải pháp” - Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường nhấn mạnh.

Theo số liệu thống kê, trung bình hàng năm ở nước ta thiên tai làm 300 người chết, mất tích, thiệt hại về kinh tế chiếm từ 1% đến 1,5% GDP. Từ đầu năm đến nay, đã xảy ra 279 đợt thiên tai, làm chết và mất tích 48 người, tổng thiệt hại về tài sản lên tới 3 nghìn tỷ đồng. Riêng khu vực miền núi phía Bắc, trong vòng 20 năm trở lại đây đã xảy ra 590 trận lũ quét, 92 rét đậm, rét hại.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia, trong những tháng cuối năm khu vực miền núi phía Bắc nguy cơ mưa lũ lớn là rất cao, nhất là trong tháng 9 tới đây. Bên cạnh đó, dự báo động đất xảy ra tại các tỉnh gồm: Điện Biên, Lai Châu, Sơn La... có thể lên tới cấp độ 9 là tình huống hết sức nguy hiểm với người dân và cơ sở hạ tầng nơi đây trong điều kiện nguồn lực và các trang thiết bị ứng phó thiê tai còn chưa đồng bộ và đáp ứng yêu cầu trước những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu./.

omard.gov.vn
Xem tin theo ngày: